Vela luka może wydawać się mało atrakcyjną mieściną w porównaniu z np Korculą , ale dla lubiących piesze i rowerowe wycieczki staje się doskonałą bazą wypadową.
Od mojego pierwszego wyjazdu do VL starałam się poznawać okolicę w trakcie krótszych i dłuższych wypadów.
Zaowocowało to kilkoma zacisznymi miejscówkami do prażenia się w słońcu i pięknymi punktami widokowymi.
Z hotelu w który pomieszkiwałam na początku mojej przygody z Vela Luką , rozpościerał się widok na zatokę i zielone wzgórze z zarysem jakiejś budowli w towarzystwie radiowych masztów.
Z racji tego ,że lubię wiedzieć , to poszukałam , popytałam i w końcu uzyskałam odpowiedź , że znajduje się tam stara twierdza. Dość ogólnikowa informacja skłoniła mnie do dalszych poszukiwań i planowania wycieczki na wzgórze.
Po dwóch latach gapienia się z hotelowego tarasu na Hum w 2007 roku wreszcie odważyłam się na wycieczkę. Samotną. Tak się akurat złożyło, że w tym czasie na wakacje wybrałam się samotnie. Bardzo to lubię.
Znajomi Chorwaci odradzali mi co prawda spacer bez towarzystwa , ze względu na możliwość spotkania z dzikimi mieszkańcami okolicznych lasów, w związku z tym postanowiłam wypożyczyć rower. W razie czego na rowerze szybciej uciec niż piechotką.
Wypożyczalnia w centrum oferowała rowery , które wiele pozostawiały do życzenia , choc niezaprzeczalnie miały tę zaletę , ze posiadały koła i dało się na nich jechać. Bezpieczeństwo jazdy i stan techniczny okazały się sprawą drugorzędną.
Mimo że wrzesień nie jest już tak upalny jak poprzednie miesiące to jednak wybór godziny 9 jako początek wycieczki był zdecydowanie słuszną decyzją.
Jak się tam dostać , to było zasadnicze pytanie. Stwierdziłam, że jakoś dam radę z pomocą mapy , którą dostałam wraz z rowerem. Ładna , duża , rozkładana do rozmiarów małego obrusu niezwykle mało praktyczna jeśli chce się z niej korzystać w czasie jazdy. Wiedziałam że muszę główną drogą wiodącą w kierunku Korculi wydostać się z miasteczka i kawałek za stocznią Greben koło marketu , skręcić w prawo.
Dobry początek.
Podjechanie pod dość stromą górkę tuż przy wyjeździe z miasta , zdezelowanym rowerem okazało się nad wyraz proste , nie wzięłam jednak pod uwagę , że jeszcze nie dopadło mnie zmęczenie. Wziąwszy pod uwagę , że jechałam jakieś 5 min to nic dziwnego.
Okazało się , że na dobra droge skierował mnie niewielki drogowskaz z informacją że na szczyt pozostało mi około 4,5 km.
Już na początku wiedziałam , że warto było wybrać się na wycieczkę , asfaltowa droga biegła wśród gajów oliwnych , łagodnie pięła się w górę , było cicho , zielono i spokojnie . A najważniejsze, że żadne leśne stwory nie wychodziły mi na spotkanie.
Co jakiś czas schodziłam z roweru aby z bliska przyjrzeć się jakiemuś elementowi niezaprzeczalnie pięknego krajobrazu. Im wyżej wjeżdżałam tym ciekawsze widoki mnie czekały. Niestety coraz częściej szłam niż jechałam , kondycja została gdzieś za ostatnim podjazdem. Nadszedł moment w którym miałam ochotę rzucić rowerem o asfalt i dać sobie spokój z dalszą wyprawą. Drzemie jednak we mnie rogata , uparta dusza , która mimo zmęczenia pchała mnie na szczyt. Przestałam już zwracać uwagę na to co mnie otacza i targałam ten przeklęty rower w górę i w górę.
Dotarłam wreszcie na górę, pokonałam ostatni podjazd i moim oczom ukazała się kupa kamieni , która kiedyś zapewne była obiektem militarnym.
Ogólnie samo miejsce sprawiało dość przygnębiające wrażenie , natomiast widoki zaparły mi dech w piersiach. ( to na pewno widoki , bo skołatane wysiłkiem serducho zdążyło się uspokoić).
Okazało się również że nie jestem na szczycie sama . Stało tam jakieś auto , na zdezelowanej , betonowej wieży krzątał się jakiś starszy Pan , z czegoś co przypominało bunkier wyszedł facet i ze zdziwieniem spojrzał na mnie. Popatrzył na mnie ,na żółty rower, który wtargałam ze sobą i z uśmiechem na ustach zapytał czy to ja przyjechałam tym rowerem. Kiedy w kulawym chorwackim odpowiedziałam że tak , spojrzał na mnie z wyraźnym podziwem. Pokiwał głową i schował się z powrotem do bunkra. Za żadne skarby świata nie przyznałabym się że ledwo wlazłam z tym cholernym rowerem na to wzgórze o szalonej wysokości 376 m n.p.m.
Nie pozostało mi nic innego jak podziwiać widoki.
Jak na dłoni widać stamtąd Lastovo , Hvar , Vis no i oczywiście okoliczne małe wysepki , które zielenią się na wielkim błękicie Adriatyku. To własnie z Humu rozpościera się najpiękniejsza panorama Vela Luki.
Miasteczko widać jak na dłoni , pięknie wyeksponowane na tle zielonych wzgórz. Dopiero z Humu można zobaczyć jak mocno zalesiona jest Korcula.
Obejrzałam sobie pozostałości twierdzy , które jakoś nie wywarły na mnie większego wrażenia. Ku mojemu rozczarowaniu , nie znalazłam żadnej nawet najmniejszej tablicy informującej o tym , kiedy , kto i po co wybudował w takim miejscu twierdzę.
Pan , który stał sobie na wieży przywołał mnie do siebie i zaprosił na górę . Moim łamanym chorwackim , próbowałam się dowiedzieć czegoś na temat obiektu. Dowiedziałam się jedynie że miejscowi mówią na to Forteca i że pochodzi z czasów Austro-Węgier. Mało.
Pan natomiast chętnie opowiadał o sobie. Okazało się był emerytowanym strażakiem , który tutaj dorabiał sobie,obserwując okoliczne wzgórza i wypatrując pożarów. W okresie letnim Korcula nękana jest licznymi pożarami. Płoną nie tylko gęste lasy ale i winnice czy oliwne gaje.
Od strażaka dowiedziałam się również że przy dobrej pogodzie , można z Humu dojrzeć wybrzeże Włoch. No cóż najwyraźniej pogoda była zła , bo nawet przez pożyczona lornetkę nie udało mi się zobaczyć Italii.
 |
| Droga na Hum ( Cesta na Hum ) wśród oliwnych gajów i zielonych pachnących lasów. Wrzesień 2007 |
 |
| Hum , jakby na wyciągnięcie ręki. Wrzesień 2007 |
 |
| Panorama Vele luki . Wrzesień 2007 |
 |
| Hvar. Wrzesień 2007 |
 |
| Mury Twierdzy a w oddali zarys Lastova. Wrzesień 2007 |
 |
| Spojrzenie na górzyste wnętrze wyspy. Wrzesień 2007 |
 |
| I jeszcze trochę zielonych lasów Korculi |
 |
| Vis . |
 |
| Wieża , na której rezydował strażak |
 |
| Vela luka , daleki Hvar i jeszcze dalsze Biokovo . |
Obejrzał wszystko co miałam obejrzeć i zdecydowałam ,że czas wracać do miasteczka. Ostatnie spojrzenie na rozpościerający się wielki błękit i wsiadłam na żółty rower aby udać się w powrotną drogę.
To była wyłącznie przyjemność , mknęłam sobie z góry w szalonym tempie. Bez wysiłku , chłodząc się przyjemnym wiaterkiem. Zjazd zajął mi jakieś 10 min. Cóż za rozkosz. Wiedziałam, że gdybym miała się wybrać powtórnie na Hum to tylko samochodem no może skuterkim. Rower to sobie zostawię na jazdę po płaskim .
Przez kila lat szukałam informacji na temat Twierdzy Hum , niestety jest to obiekt tak zapomniany że nawet w czeluściach internetu , trudno szukać jakichś konkretów.
Przez kolejne lata kiedy odwiedzałam VL jakoś nie było okazji ponownie wybrać się na wzgórze. Chęci może i były ale jakoś się nie złożyło , trochę z braku czasu a trochę z lenistwa. Raz nie chciało nam się wypożyczyć auta , innym razem znajomi stwierdzili że nie ma po co łazić po lesie itp.
W 2012 roku ponownie odwiedziłam Hum.
W czasie rozmowy na temat mojej poprzedniej wycieczki , znajomy Chorwat zasugerował , starą piesza trasę , pomiędzy oliwnymi gajami , którą kiedyś osiołki transportowały oliwki. Pamiętając o mojej poprzedniej wyprawie podeszłam do pomysłu dość sceptycznie ale w końcu dałam się przekonać .
Początek drogi jest dokładnie taki sam. Trzeba wydostać się z miasteczka i zaraz za stocznią Greben skręcić w pierwszą drogę w prawo , która prowadzi do Poplatu. Zresztą są drogowskazy , które trudno przegapić . Kawałek za stocznią po lewej stronie ukazuje się wąska kamienista ścieżka , prowadząca do Twierdzy.
Droga prowadzi sama , pamiętać tylko trzeba o wygodnych butach , bo jest bardzo nierówno , ważne aby zabrać cos do picia ( mam tu na myśli wodę , bo piwo raczej odpada , szybko się grzeje i kiepsko smakuje ).
Łatwo nie jest , miałam kilka momentów zwątpienia. Trzeba mieć cos z masochisty , żeby pchać się tam w samo południe i na kacu . No cóż mam trochę nie po kolei w głowie.
Mimo wszystko warto wybrać się tą trasą. Choćby po to aby sobie uświadomić jak kiedyś wyglądał transport oliwek i uprawa oliwnych gajów.
Na górze nic się nie zmieniło. Ruiny stały tak jak poprzednio , widoki wciąż zapierały dech w piersiach , a mimo pięknej pogody znowu nie udało mi się dojrzeć wybrzeża Włoch. Miłym zaskoczeniem okazała się tablica informacyjna , dzięki, której dane mi było wreszcie uzyskać odrobinę więcej informacji.
 |
| Tablica informacyjna. |
Twierdza powstała z inicjatywy admirała Wilhelma von Tegetthoffa. Dowodził on w czasie jednej z najsłynniejszych bitew morskich w okresie wojny pomiędzy Prusami a Austro-Węgrami.
W lipcu 1866 roku miała miejsce pierwsza bitwa morska , Bitwa pod Lissą (Vis). Było to pierwsze starcie morskie w którym starły się eskadry okrętów pancernych. Zwycięstwo przypadło Austro- Węgrom.
Admirał w 1868 zdecydował, że istnieje potrzeba obserwacji wybrzeża Włoch i sporego akwenu Adriatyku. Idealnym miejscem okazał się Hum.
Budowa rozpoczęła się jednak już po śmierci Admirała , w roku 1890 a zakończyła 1902. Twierdza , czy jak mówią miejscowi Forteca ( wł. fortezza) została wybudowana w miejscu prehistorycznej osady , po której pozostała jedynie część kamiennego nasypu.
Fortecę w pełni wyposażono i uzbrojono ( dwa działa kalibru 205 mm i trzy - umieszczone na wieżach , kalibru 120 mm). Obiekt składał się koszar , dwóch cystern na wodę deszczową , stajni , i kuchni. W 1912 r załoga składała się z 36 marynarzy wraz z dowództwem .
W czasie I wojny światowej z twierdzy niejednokrotnie ostrzeliwano siły Ententy , niestety po zakończeniu działań wojennych warownię rozbrojono.
W czasach Królestwa Jugosławii (1918- 1941) załogę stanowili głównie straż graniczna i meteorolodzy. Po 1941 roku twierdza zostaje opuszczona a inwentarz rozgrabiony.
Ostatnią załogę stanowili marynarze Armii Jugosłowiańskiej . W 1955 roku wnętrze zostało całkowicie zdewastowane. Informacje na tablicy powstały na podstawie tekstu Veljko Tabaina. Obiekt zapomniany , nie wspominany szerzej w przewodnikach , niszczeje do dziś .
 |
| Z Vela luką w tle. |
 |
| Wewnętrzny dziedziniec z łaźnią. |
 |
| Pozostałość koszar i jedna z trzech wież |
 |
| Zielone wzgórza Korculi. |
 |
| Drzwi prowadzące na wewnętrzny dziedziniec. |
 |
| Punkt topograficzny |
Wróciliśmy do Vela luki dobrze mi znaną asfaltową drogą.
W 2016 roku nie zdecydowałam się na ponowny spacer na Hum. Z dołu wciąż wygląda tak samo i z tego co wiem nic się nie zmieniło. Widać w okolicy , że inwestuje się w infrastrukturę turystyczną. Szkoda , że robi się to trochę bezmyślnie , betonując np stare kamienne ścieżki. No cóż tego też trzeba się nauczyć. Może w przyszłości i Hum doczeka się jakiś inwestycji albo chociaż będzie się mozna dowiedzieć czegoś więcej o tej wg mnie ciekawej atrakcji .
 |
| Piesza trasa na Hum |
 |
| Samochodowa lub rowerowa trasa na Hum |
