Co łączy Kantora, krzesło i Vela lukę ?

W moich powrotach na wyspę, chyba najbardziej lubię to, że wciąż czymś mnie zaskakuje.

Mimo, że bywam tam od piętnastu lat to trafiają mi się takie niespodzianki jak ta w Centar za Kulturu w Vela luce.

Przez te wszystkie lata, mimo, że wiedziałam o ciekawych zbiorach, które tam wystawiono. jakoś nigdy nie było mi po drodze aby tam zajrzeć.

Wciąż miejsce przewijało się w trakcie poszukiwań do wpisów, ale nie przestąpiłam progu tej instytucji aż do tegorocznych wakacji.

Weszłam i od razu polski ślad. I to nie byle jaki.

W pierwszej wystawowej sali stoi krzesło. Krzesło z mozaiki.

Jeden z wielu eksponatów związanych z Międzynarodowym spotkaniem artystów, które miało miejsce w roku 1968.

A co konkretnie mnie zafascynowało? Autor.

Tyle lat nie miałam świadomości, że jednym z wielu uczestników był nie kto inny a sam Tadeusz Kantor. Postać niezwykła i znana nawet tym , którzy sztuką niekoniecznie się interesują ( mam , przynajmniej taką nadzieję )

To Krzesło nie jest jakimś tam sobie mozaikowym krzesłem. Kantor poświęcił temu meblowi jeden ze swoich tekstów "Krzesło i jego historia"

W na przełomie lat 60-tych i 70- tych ubiegłego wieku tworzył ideę Pomnika Niemożliwego. Miało być to właśnie krzesło absurdalnych rozmiarów, najlepiej betonowe, składane , postawione gdzieś w miejscu nieoczywistym. W jednym z wywiadów powiedział:" Ta artystyczna kondycja nie była w nim (krześle), nie była w formie, tylko była w otoczeniu. To znaczy przez istnienie tego obiektu całe otoczenie stawało się artystyczne"

Wykonany w 1968 roku mozaikowy ambalaż krzesła, które teraz można oglądać w Centrum kultury, był pewnego rodzaju wstępem lub zapowiedzią tworzącej się w głowie artysty wizji.

W roku 1971 , skonstruował drewniane krzesło , które postawiono w Oslo. Niestety ta rzeźba poddała się siłom Matki Natury i po jakimś czasie zdemontowano ją , ze względu na to, że była niebezpieczna.

Tadeusz Kantor zmarł w 1990 roku, nigdy nie udało mu się zrealizować w pełni idei Pomnika Niemożliwego. W listopadzie 1971 roku w galerii Foksal , można było obejrzeć instalację Cambriolage - włamanie. Wielkie drewniane krzesło, a w zasadzie jakaś jego część ustawiona tak, że miało się wrażenie jakby mebel przebijał się do innych pomieszczeń.

Już po śmierci artysty , jego małżonka w piątą rocznicę jego śmierci obok Domu Kantorów we wsi Hucisko, gdzie znajduje się muzeum, postawiono wielkie 14 metrowe krzesło tzw Krzesło Kantora , zaprojektowane jeszcze za życia artysty.

Tak więc to niewielkie krzesło w Vela luce , stało się jednym z ocalałych dzieł wybitnego artysty.

Nazwisko Tadeusza Kantora znajdziecie na wielkiej mozaice w centrum miasteczka. Trochę czasu mi zajęło zanim je tam dostrzegłam. Zwykle skupiałam się na podziwianiu misternych obrazów z małych kamyków, ignorując zupełnie nazwiska uczestników artystycznego spotkania.

Mozaikowy ambalaż krzesła

Przydałaby się jakaś elegancka tabliczka

Nie łatwo wypatrzeć nazwisko artysty.

Mozaiki z Vela luki.

Mozaika w centrum Vela luki. Tuż przy hotelu Korkyra.

Kolorowe mozaiki. Trudno się na nie nie natknąć. Na deptaku , w parku przy stacji benzynowej czy też w Centrum kultury.

Historia mozaik w Vela luce sięga roku 1968. Był to rok swoistej rewolucji na całym świecie. Pokolenie młodych ludzi zdecydowało, że pragnie więcej wolności. W Polsce to marzec i protesty studentów, w USA narastające niezadowolenie w związku z wojną w Wietnamie , w Paryżu starcia studentów i robotników z policją, wojska Układu Warszawskiego rozjechały Praską Wiosnę.Rok niespokojny , burzliwy i gwałtowny. A w Vela luce odbywa się Pierwsze międzynarodowe spotkanie artystów.

Pomnik , zbiór mozaik upamiętniający spotkanie z 1968 r. 

Temat prac dowolny , jedynie technika była z góry ustalona - mozaika. Spora część prac powstawała na wyspie Proizd , która stała się miejscem spotkań i twórczych inspiracji. W czasie pierwszego artystycznego spotkania powstało około siedemdziesięciu mozaik częściowo bardzo abstrakcyjnych.
Umieszczone je w wielu punktach miasta , obecnie większość przeniesiono do Centrum kultury. Umieszczone w niszach dziedzińca są w pewnym stopniu chronione przed zniszczeniem. Mozaika przedstawiająca gołębicę z gałązką oliwną - która jest symbolem Vela luki , została umieszczona w centrum miasteczka wraz z nazwiskami twórców.
Mozaiki są niezaprzeczalnie symbolem minionych czasów i ważnym elementem dziedzictwa kulturowego miasteczka jak i całej wyspy.
W roku 2015 z inicjatywy Stowarzyszenia Twórczości Artystycznej Vela luka ( Udruga Likovo Stvaralastvo VL) rozpoczęto prace na stworzeniem najdłuższej mozaiki . która ma być ozdobą i swoistą atrakcja turystyczną Vela luki.
W przeciągu ostatnich lat pojawiały się w kilku punktach pojedyncze prace , przy Kapliczce św Mikołaja czy ostatnio tzw Kissing Spot - Mjesto za Ljubljenje.
Warto się na chwilę zatrzymać zwłaszcza przy tych starszych  , które są dowodem na to że sztuka jednoczy ponad podziałami. Największy zbiór znaleźć można w Centrum kultury.

Miejsce do całowania. Współczesna mozaika. W oddali widoczny Osjak

Mozaika w na deptaku pomiędzy przystanią promową a centrum miasteczka .

Mozaika tuż przy niewielkiej plaży zaraz przy porcie. 

Mozaika na dziedzińcu Centrum Kultury

Mozaika na dziedzińcu Centrum Kultury

Mozaika na dziedzińcu Centrum Kultury

Mozaika na dziedzińcu Centrum Kultury

Mozaika na dziedzińcu Centrum Kultury

Dziedziniec Centrum kultury

Mozaiki przy kaplicy św Mikołaja (Sv. Nikola)

Centrum Kultury działa w okresie letnim w godzinach 09:00 do 13:00 i 19:00 do 22:00 ( 20:00- 23:00) od poniedziałku do soboty.
Po za sezonem 8:30 do 14:30 od poniedziałku do piątku.
Więcej informacji na temat zbiorów znajdziecie tutaj.
A tutaj można zobaczyć jak powstają velaluckie mozaiki.

Wydarzenia 2017. Korčula.

Kalendarz imprez na Korčuli jest pełen interesujących wydarzeń od festiwali kulinarnych po cykliczne pokazy.
Poczynając od kwietnia aż do września w każdej miejscowości można natknąć się na fantastyczne imprezy. Mają one na celu  nie tylko dostarczyć rozrywki ale przede wszystkim przybliżyć turystom kulturalne dziedzictwo wyspy a dla mieszkańców są okazją do spotkań w gronie znajomych.

Pierwsze zapowiedzi już sa , a post będzie edytowany w miarę pojawiania się informacji o kolejnych wydarzeniach.  I tak :

Kwiecień 


19.04 - 29.04 - Blato . W tych dniach odbywa się tydzień Blato. Przez 10 dni w mieście odbywa się szereg imprez  min XXXVIII festiwal Klap z regionu dubrownicko- neretweńskiego , pokazy Kumpaniji, występy grup muzycznych itp. 
Szczegóły imprezy tutaj.


28.04 - 05.05 odbędzie się I wiosenny festiwal jedzenia i wina tzw Korčulanske Pjatance.
Ideą festiwalu jest pokazanie tego co w kuchni korczulańskiej i winach z regiony jest                           najlepsze oraz przybliżenie tradycji i kultury kulinarnej wyspy.
Restauracje biorące udział w wydarzeniu chcą pokazać miejscowa kuchnie jako połączenie tradycjonalizmu i nowoczesności ,z wykorzystaniem lokalnych produktów sezonowych.
Termin nie jest przypadkowy , bo to własnie wiosną produkty osiągają szczyt jakości.
Restauracje biorące udział w festiwalu : Adio Mare, Aterina , Barić , Filippi, Korčula De La Ville , LD Restaurant , Marco's , Radiona - z Korčuli.
Konoba Maha z Zrnova
Konoba Mate z Pupnatu
Feral , More z Lumbardy.
Organizatorzy liczą że w następnych latach Festiwal przyciągnie kolejne restauracje i stanie się atrakcją gastronomiczną.

29.04 -  Triatlon Marko Polo.
Triatlon na Korčuli oficjalnie rozpoczyna sezon triatlonowy w Chorwacji.
1500 m pływania , 40 km jazdy na rowerze , 10 km biegu - triatlon olimpijski
750 m pływania , 20 km jazdy na rowerze , 5 km biegu - sprint triatlon.
Impreza skierowana do amatorów i zawodowców. Różne kategorie wiekowe.
Szczegóły imprezy sprawdź .

29.04 - Dzień Korculańskich Szparagów.
Tego dnia  na jednej z głównych ulic Korculi będzie można spróbować specjałów przygotowanych z miejscowych szparagów. Potrawy przygotują uczniowie miejscowych szkół z wykorzystaniem sezonowych produktów lokalnych. Sezon na szparagi trwa na Korculi od marca do maja.

29.04 - Koncert. 21:00 - 23:00
W miejscowym domu kultury  koncertować będzie Klapa Kumpanija



Maj

10.05 - 18.08  W Blato  w ramach międzynarodowej Nocy Muzeów odbywać się będzie szereg imprez mających na celu promowanie tradycji i dziedzictwa kulturowego miasta.
10.05 - w  Etno Domu Barilo na rozpoczęcie imprezy odbędzie się odczyt na temat suchych murów, typowych dla Korculi i pozostałych wyspo Dalamacji.
12.05 - Etno Kuća Barilo , udostępnia swoje swoje wnętrza zwiedzającym w godzinach 12:00 - 21:00
18.05 - Etno Kuća Barilo zaprasza na imprezę która dotyczy Lumbliji - typowy dla Blato wypiek , którego historia zaczęła się od napoleońskiej okupacji wyspy.




24.05 - Račišce.
Mała lokalna impreza z okazji dnia patrona.


Czerwiec 
1.06 - 28.09
W każdy czwartek a od lipca również w poniedziałek odbywa się przedstawienie Moreška. Wojenny taniec z szablami jest nieodzownym elementem turystycznej oferty Korčuli.
Przedstawienia rozpoczynają się o godzinie 21.
Dodatkowym dniem kiedy jest możliwość obserwowania wydarzenia  , jest dzień patrona miasta 29 lipca.
Jeśli chcecie zobaczyć z bliska piękne stroje w których występują tancerze warto zajrzeć na stałą wystawę Moreški  , która znajduje się w wieży Veliki Revelin nad główna bramą wiodącą do starej części miasta. Czynna jest kwiecień , maj, czerwiec , wrzesień  09:00 - 15:00 ,
lipiec  , sierpień 09:00 - 21:00.
Wstęp 20 kn , dzieci do 10 roku życia gratis.

15.06  - Boże Ciało. Tjelovo. Dzień wolny od pracy.
W Korculi , tak jak i w polskich miastach odbywa się msza i procesja. Z Katedry św Marka dookoła murów miejskich,

16.06 - Otwarcie festiwalu rycerskiego. Festival viteškich igra. Svečano otvaranje.
W godzinach 20:00 - 23:00
O 20:00 przemarsz grup rycerskich miejscowych i zaproszonych.
Przegląd stowarzyszeń rozpoczyna się o 20:15 na Placu Pojednania (Trg Pomirenja) , półokrągły plac tuż przy murach starego miasta z charakterystycznym pomnikiem w kształcie żagla.
Jest to jedyna okazja aby podziwiać grupy rycerskie i ich barwne stroje ,w takiej ilości.  

24.06. -  Regaty św Jana w Vela luce.
Co roczna impreza z wieloletnia tradycją. Wyścigi łodzi na zatoce nad którą znajduje się Vela luka.
Tego dnia tradycyjnie odbywa się również msza w klimatycznym kościółku p w św Jana w Gradinie.
O Gradinie możecie poczytać tutaj.

29.06 - Čara.
Dzień św Piotra , w miasteczku odbywa się wiele imprez ku czci św Piotra. Oprócz mszy można popatrzeć na Kumpaniję i posłuchać miejscowych Klap.

Lipiec

02.07 Otok Vrnik.
Tego dnia na tej małej wysepce odbywa się odpust Gospe od škoja , Matki Boskiej od wysepki.
Lokalna impreza.
Vrnik to druga co do wielkości wyspa archipelagu wysp położnych na kanale Peljesackim. Słynie z kamieniołomu z którego pozyskiwano kamień min do budowy Korculi, Dubrownika , Hagia Sofii czy Białego Domu.
Na wyspę pływają wodne taksówki z nabrzeża Korculi.

04.07 - od tego dnia w Korculi w każdy wtorek lipca i sierpnia , miejscowy dom kultury organizuje w Katedrze św. Marka koncerty muzyki klasycznej.
Impreza od 21:00 do 22:00
Wstęp 30 kn.

14.07-16.07 - Korcula . XXII Međunarodni Marko Polo Fest - festival pisme i vina. 23 międzynarodowy festiwal Marko Polo - festiwal pieśni i vina.
Festiwal powstał dla uczczenia 700 -lecia powrotu Marko Polo z podróży. Od wielu lat gromadzi miłośników muzyki i wina z całego świata. Gościł już wiele gwiazd i winiarzy. W przeddzień pierwszego wieczoru festiwalowego odbywa się tzw Festa od vina gdzie konkurują ze sobą producenci wina z całego świata.

21.07 -23.07 - Korcula .Festiwal kina śródziemnomorskiego.

28.07- 06.08 - Dani Pošipa. Festiwal wina odbywający się w miejscowościach Čara i Smokvica.
To dni otwartych drzwi w wielu winiarniach. Są doskonałą okazją do degustowania najpopularniejszego i najbardziej rozpoznawanego białego wina z tego rejonu. Szczep Pošip najlepiej udaje się własnie w okolicy Smokvicy. Nie lada gratka dla miłośników wina.

28.07 - Vela luka . Na palcu przed kościołem wystąpi Klapa Intrade i goście. Godziny wieczorne.

29.07 - Korčula . Święto patrona miasta św Teodora. Tradycyjna msza a wieczorem pokaz Moreški.

W Blato odbywa się Wielki Bal maskowy. Dokładny termin zostanie wkrótce podany.
Również w Blato od połowy lipca do połowy sierpnia trwa Blatsko ljeto - Blatskie Lato. W tym czasie odbywa się szereg koncertów, pokazów Kumpaniji , wieczory z muzyką klasyczną , przedstawienia teatralne dla dzieci i dorosłych. W sierpniu w ramach blatskiego lata na głównym placu przy Kościele Wszystkich  świętych na Plokatcie  odbywa się inscenizacja bitwy , która rozegrała w 1571 r  , kiedy to Turcy napadli na miasto uprowadzili kobiety i dzieci. Mężczyźni zebrali się w odbili jasyr z rąk najeźdźców.
W należących do gminy Blato miasteczkach Prižba , Prigradica , Karbuni i Graščica , przez lipiec i sierpień odbywają się koncerty , degustacje i pokazy.

Na przełomie lipca i sierpnia odbywa się Korkyra Jazz Festival . O konkretnym terminie będę informować na bieżąco.

Sierpień

01.08- 01.09 - Korčula. W muzeum miejskim będzie można w tym czasie oglądać wystawę poświęconą Stowarzyszeniu Rycerskiemu Kumpanija Blato.

02.08 -  Badija. Na tej uroczej wysepce w archipelagu wysp kanału peljesackiego odbywa się coroczna piesza pielgrzymka do obrazu Matki Boskiej , który znajduje się w klasztorze Franciszkanów.
O Badiji więcej dowiecie się tutaj.

05.08 - Pupnat. Święto Matki Boskiej Śnieżnej. Tradycyjna msza a następnie pokaz Kumpaniji i koncerty.

09.08 - Žrnovo . W godzinach 20:30 -21:30 pokaz Moštry. Kolejna odmiana tańca z mieczami.

09.08 - Korčula. Na placu św Justyny (Trg sv Justine) o godzinie 21:00 odbędzie się koncert. Zagra Ivo Prkusić & Band.

11.08 - 12.08 Korčula. w tych dniach odbywać się będzie najstarsza impreza sportowa , mistrzostwa miasta w piłkę wodną. Impreza jest organizowana od 1926 r .

13.08 - Žrnovo. Makarunada. - tradycyjna impreza gastronomiczna.  Žrnovo słynie ze swoich makaronów. Tego dnia można spróbować wyrabianego tradycyjne metodą domowego makaronu. W ogromnych garach gotuje się wielkie ilości makaronu i sosów min z dziczyzny , wegetarianie też znajdą coś dla siebie. Wszystko przygotowane z najwyższej jakości lokalnych produktów według starych receptur. Imprezie towarzyszą degustacje wina i koncerty.

15.08 - cała wyspa . Velika Gospa. Święto Matki Boskiej. Msze i procesje odbywają się na całej wyspie.
Mieszkańcy Korčuli szczególnie sławią Maryję -  Gospa od Otoka , której przypisuje się cud ocalenia wyspy przed tureckim najazdem w 1571 r. My mamy cud na Wisłą , korczulanie "cud  nad Wyspą"

23.08-30.08 - Korčula. w mieście odbywa się Międzynarodowy Festiwal Filmowy Marko Polo.

W poniedziałki i czwartki pokazy Moreski.

Wrzesień 

02.09 -12.09 - Korčula. W tym roku po raz szósty odbędzie się Festiwal Barokowy - Korčulanski Barokni Festival. Festiwal ma za zadanie promowanie muzyki okresu baroku oraz dziedzictwa kulturowego wyspy. W otoczeniu zabytków odbywają się wieczorne koncerty.

W każdy czwartek września wciąż można podziwiać przedstawienia Moreski.


Post będzie w sezonie wciąż edytowany ze względu na pojawiające się wciąż ciekawe propozycje.


Informacje o imprezach można uzyskać bezpośrednio na stronach :
Vela luka , Blato , Korčula

Wędrówki wokół Vela luki. Proizd i Ošjak. Plażowanie.

Vela luka , jeśli chodzi o plaże nie powala. Dwa sensowne miejsca , obecnie już trzy to dość skromna oferta jak na miejscowość wypoczynkową. W zasadzie każda z plaż przypisana jest do hotelu.
Pierwsza to plaża hotelu Posejdon betonowa dość wąska i niestety w sezonie bardzo zatłoczona. Druga to Azzuro Beach Bar , stosunkowo nowa , ładnie się prezentująca , z barem , leżakami , oczywiście betonowo- żwirowa, głównie oblegana przez turystów z hotelu Korkyra z którego kursują na ową plaże taksówki wodne. Trzecia to plaża należąca do hotelu Adria , znacznie oddalona od miasteczka , duża, położona nad cichą zatoczką idealna dla rodzin z dziećmi.
Pomiędzy tymi plażami można oczywiście znaleźć naprawdę miłe i ustronne miejsca na skałkach, dyskretnie ukryte kamienne platformy sa doskonałym miejscem dla miłośników FKK * czy po prostu mniej zatłoczonych miejsc. Niestety charakteryzują się one tym że na ogół zejścia do wody są kamieniste i w większości przypadków woda jest od razu dość głęboka, więc odpada taplanie się  w tych miejscach z dzieciakami.
Ale jest  alternatywa. A w zasadzie dwie.
Można wsiąść w samochód lub na rower i podjechać do jednej z licznych zatoczek dookoła całej wyspy , macie do wyboru takie cuda jak Pupnatska luka , piaszczysta plaża w Lumbardzie, Gradina ( o której pisałam Tutaj) , Martina Bok , Gabrica czy Pičena. Wybór jest ogromny. Plaże leżące w okolicy Blato , zatoczki do których czasami trzeba dotrzeć pieszo, wystarczy mieć w sobie coś z odkrywcy a można trafić naprawdę w cudowne miejsca. Ograniczają tylko chęci i kondycja.
Druga opcja to wybrać się na jedną z okolicznych wysepek. Można wypożyczyć łódź z wypożyczalni , warto wiedzieć że wymagana jest licencja na łodzie motorowe , istnieje opcja ze sternikiem ale to dodatkowe koszty. Można wypożyczyć coraz popularniejsze kajaki , cenowo są znacznie korzystniejsze niz łodzie , w sezonie to koszt 220-250 kn za dzień , po za sezonem 180-200 kn.
Z Vela luki pływają również wodne taksówki , które oferują dotarcie na dwie niezwykle urokliwe wyspy. Proizd i Ošjak.

Ošjak o zachodzie słońca

Ošjak w oddali a piwo na wyciągnięcie ręki

Ošjak. Charakterystyczny zielony kopiec tuż u wejścia do zatoki. Nie da się go przeoczyć. widnieje na większości widokówek i folderów z Vela luki. Zielone brzegi tej niewielkiej wysepki mija się kiedy wpływa się do portu. Z nabrzeża pływa wodna taksówka ale ze względu na bliskie położenie warto wybrać się na nią kajakiem. Można ją bez problemu opłynąć.
Ošjak to idealne miejsce na odpoczynek. Kilka niewielkich zatoczek , zacienione skaliste plaże , łagodne zejścia do wody i spokój. Cumują tu różne łódki ale mimo wszystko jest to zdecydowanie spokojniejsze miejsce niż miejskie plaże. Wyspę można obejść w maksymalnie 45 min. Warto zaopatrzyć się w prowiant na całą wyprawę bo na wyspie nie ma żadnego punktu gastronomicznego.
Cała wyspa pokryta jest gęstym sosnowym lasem , miejsce jest całkowicie zdominowane przez przyrodę. Kilka kamienistych ścieżek prowadzi do ukrytych zatoczek , gdzie w towarzystwie cykad można całkowicie zapomnieć o otaczającym świecie. Po zachodniej stronie znajduje się niewielka jaskinia otoczona skałami.
Przez miejscowych Ošjak nazywany jest Otok ljubavi -wyspa miłości. Jest to zapewne idealne miejsce na romantyczne tete-a-tete , a w samej wyspie można się zakochać na zabój.
Rejs na wysepkę trwa około 15 min , podróż kajakiem zależy od sprawności waszych ramion.
Ošjak to również nazwa klubu wioślarskiego , który działa w Vela luce od 1948 r , a Klapa Ošjak to męski chór - typowy dla Chorwacji - który pięknie śpiewa o urokach Korčuli.

J 

Jedno z wielu urokliwych miejsc do kąpieli.

Za tymi zielonymi pagórkami kryje się Gradina

Wielkie kamienne bloki idealnie sprawdzają się jako nadmorskie kanapy , oczywiście jeśli ktoś lubi takie twarde meble 

Kamieniste i strome brzegi kryją nie jedną urokliwą zatoczkę. 

Vela luka widziana z brzegu wyspy Ošjak

Jeśli ma się szczęście to można posterować wodną taksówką.

Brzegi wysepki są idealnym miejscem do obserwowania wpływających do portu jednostek. Te dwa promy akurat wypływały , jeden do Splitu , drugi na Lastovo.  Potrafią nieźle rozbujać nawet najspokojniejsze morze. 

Jeśli marzy wam się dalsza wyprawa , to łodzią możecie wybrać się na wspomniany wcześniej Proizd. Taxi- boat pływa z nabrzeża tuż przy stacji benzynowej. W sezonie wypływa 3-4 razy dziennie, zabiera pasażerów z hoteli Posejdon i Adria . Rejs trwa maksymalnie 40 min. Na miejscu znajdziecie restaurację, i cztery niezwykle urokliwe plaże , idealne dla amatorów słonecznych kąpieli i pływania.Trzy z nich noszą nazwy Bili Bok , Srednji Bili Bok i Donji Bili Bok , który jest w założeniu plażą nudystów , natomiast tekstylni są również mile widziani (o ile oczywiście nie szukają taniej sensacji ).Czwarta nosi nazwę Batalo.  Jeśli nagość jest dla was nieakceptowalna to na trzech pozostałych plażach znajdziecie dla siebie miejsce. Z przystani tuż za budynkiem restauracji biegną ścieżki , którymi bez najmniejszego problemu dotrzecie do celu. Plaża Donji Bili Bok jest szeroka i kamienista i niestety nie znajdziecie tam nawet kawałka cienia. Ja ze znajomymi budowałam konstrukcje z wyłowionych patyków , którą nakrywaliśmy pareo , sprawdzi się tam idealnie  plażowy namiot.
Kamienie są tak wygładzone przez morze i wypalone przez sól i słońce, że ich biała barwa w słoneczny dzień odbija światło niczym śnieg.
Miejsce jest naprawdę cudowne.  Mimo że na terenie wyspy działa restauracja , warto zabrać ze sobą prowiant i sporo wody.
Brak możliwości opłukania się ze słonej wody , sprawia że po kilku godzinach kąpieli z ciała można skrobać sól. Jak to powiedział jeden z moich przyjaciół " Jestem tak słony że w lesie sarny by mnie lizały"
Powroty z wyspy są o różnych porach , ale najciekawiej jest tam spędzić cały dzień i odwiedzić każdą z plaż. Po wyspie spaceruje się niezwykle przyjemnie wśród sosen , zacienionymi ścieżkami.
Białe kamienie zabrane z wyspy pięknie prezentują się w donicach z kwiatami. Pamiętam do dziś jak targałam je niczym pociągowy osioł , najpierw w plażowej torbie a później w walizce. Gdybym podróżowała samolotem miałabym spory nadbagaż.

Kamienista plaża Bili Bok. Plaża z oznaczeniem FKK

Powroty po całodziennym plażowaniu bywają ciężkie

Jedna z wielu urokliwych plaż na wyspie Proizd

Kamienie , kamienie wszędzie kamienie

Szukając fajnego miejsca na wypoczynek warto rozważyć te dwie wyspy. Są idealnym miejscem aby uciec od miejskiego zgiełku i tłumu turystów. W sezonie mimo wszystko bywają odrobinę zatłoczone , jednak bez problemu można na nich znaleźć spokojne miejsce.
A jeśli tutaj jest za ciasno , pozostaje poszukać miejsca tylko dla siebie ,a na Korculi jest to możliwe.

* - FKK- termin wymyślony przez Niemców , którym dziś określa się miejsca związane z naturyzmem, Symbol pochodzi od niemieckiego zwrotu Freikörperkultur, co w wolnym tłumaczeniu oznacza " kultura wolności ciała".

Strony na których można zapoznać się z ofertami wypożyczalni :
Wypożyczalnia przy hotelu Adria
https://velalukarent.com/en/
Wypożyczalnia przy klubie Casablanca
Agencja turystyczna Atlas

Wędrówki po okolicy. Vela Spila (Vela špilja) - przyrodnicza i archeologiczna atrakcja Korčuli.

Vela Spila. 

Vela Spila ( Vela špilja) jest niewątpliwie jedną z większych atrakcji Vela luki. Kiedy pierwszy raz wybierałam się do Chorwacji i szukałam co warto zwiedzić to miejsce pojawiało się we wszystkich przewodnikach.
Nie był to jeszcze złoty czas blogów i informacje na ogół czerpało się z przewodników i nielicznych relacji w internecie.
Skoro trzeba to trzeba.

Moja córka przed wejściem do jaskini. 2016 rok, wrzesień. 

Moja przygoda z Vela Spila trwa do dziś . Każdego roku wędruję sobie na wzgórze nad miastem aby podziwiać widoki i sprawdzić co nowego w tej wielkiej dziurze.
Vela Spila czyli Wielka Jaskinia , znajduje się na południowej stronie wzgórza Pinski rat. Długa na 40 metrów , wysoka na 17 metrów , otwór wejściowy wysoki na 4 metry .
Jaskinia stała jednym z najważniejszych punktów archeologicznych na terenie Europy.
Pierwszy opis jaskini pojawił sie w roku 1856 roku w Kompendium historii wyspy Korčula ("Compendio Storico Dell Isola di Curzola" ) którego  autorem był Nikola Ostojić , miejscowy historyk. Do 1951 roku była głównie atrakcją przyrodniczą , gdzie można było podziwiać  wapienne formacje skalne i geologiczne warstwy pięknie widoczne w doskonale oświetlonej jaskini. Dwa otwory powstałe na skutek zawalenia się części sklepienia dostarczają do wnętrza wystarczająco dużo światła.

Otwory w sklepieniu. 

Otwory w sklepieniu. 

To fotografia z 2005 r , obecnie wejście jest zakratowane do samej góry. wtedy jeszcze bezczelnie przelazłyśmy górą. 

W 1952 roku Grga Novak rozpoczął badania archeologiczne , które z przerwami trwają aż do czasów obecnych. Od 1974 roku ( niektóre źródła podają rok 1978 ) pracami kieruje Božidar Čečuk , stałym członkiem  zespołu jest Franko Oreb. Badania prowadzi również grupa naukowców z Cambridge , którą finansowo wspiera królowa Elżbieta.
W czasie pierwszych wykopalisk znaleziona ślady bytności człowieka , wykorzystywano jaskinie jako miejsce do życia i schronienie przed żywiołami ale również jako miejsce pochówku. Pierwsze wydobyte artefakty to ceramika , kamienne i wykonane z kości narzędzia i przedmioty codziennego użytku , pochodzące z okresu górnego paleolitu.
Odkrycie to odbiło się szerokim echem w świecie naukowym. Odnalezione ceramiczne figurki zwierząt z 17500 lat p.n.e stały się dowodem na to, że ludzie zajmowali się wyrobem ceramiki dużo wcześniej niż przypuszczano na podstawie wcześniejszych badań.Do tego momentu sądzono że ludzie epoki lodowcowej posługiwali się wyłącznie prostymi kamiennymi narzędziami wykorzystywanymi w życiu codziennym.
W czasie tych pierwszych wykopalisk odkryto również groby dzieci ( 2 lub 3 w zależności od źródła, w miejscowym muzeum podaje się jednak liczbę 3). Szkielety były w pozycji bocznej embrionalnej. Przy jednym z nich znaleziono kamień wulkaniczny  , co sugeruje że mieszkańcom jaskini znany był najprawdopodobniej handel wymienny a do zatoki zawijały łodzie sąsiednich ludów.
W 1985 roku odkryto kolejne grobowce , tym razem starszej kobiety i młodego mężczyzny. Oba ułożone w specyficzny sposób , w pozycji embrionalnej z głową na bok , w kamiennych konstrukcjach. Konstrukcje są dowodem na istnienie już w tamty czasie swoistej architektury nagrobnej. Niektórzy naukowcy uważają, że ułożenie szkieletów sugeruje istnienie wierzenia w odrodzenie.
Te dwa doskonale zachowane groby stanowią niezwykły przykład pochówku rejonu wysp adriatyckich.
Miejscowi nazwali te dwa szkielety Dida i Baba czyli Dziad i Baba.Znaleziono przy nich ceramikę typową dla wyspy Hvar.
W 2004  r w czasie wykopalisk odkryto szkielet najstarszego Dalmatinca  sprzed 8000 lat. Nazwano go Stanko. Szkielet odnaleziono ułożony w pozycji embrionalne tuż przy ścianie jaskini.
Jaskinia była zamieszkiwana z przerwami od czasu neolitu , przez epokę brązu i żelaza, okazyjnie wykorzystywali ją Grecy , Rzymianie i Bizantyjczycy.W pobliżu znajdowało się najprawdopodobniej źródło wody pitnej.
Badania trwają z przerwami do dnia dzisiejszego. W 2016 roku we wrześniu duża grupa archeologów prowadziła dalsze badania. Spotkać ich można było w miejscowych knajpkach  kiedy wieczorami odpoczywali przy piwku.
Do tej pory przebadano zaledwie 20 % powierzchni jaskini , kopano maksymalnie do głębokości 7,5 metra i jeszcze nie osiągnięto skalnego dna. Archeolodzy mogą jeszcze liczyć na niebywałe odkrycia , które zaskoczą naukowy światek.
Odnalezione przedmioty można obejrzeć w  Centrum Kultury w Vela luce. Szerokiej publiczności udostępniona jest niewielka część znalezisk.
Zbiór ten jest drugi co do wielkości i wieku w Europie. Najstarszy tego typu zbiór pochodzi z Czech. Znajduje się w nim min odnaleziona 1924 r Wenus z Dolnich Vestonic , datowana na 30000 lat p.n.e.

Od kilku lat prowadzone są prace nad projektem otwartego muzeum. Miałoby znajdować się tuż przy jaskini. Jeśli plany wypalą będzie to jedno z ciekawszych muzeów na Półwyspie Bałkańskim jeśli nie w Europie. Już samo to że ma na początek obejmować obszar około 10 hektarów daje do myślenia.

Aby dostać się w to fascynujące miejsce z centrum miasteczka , można wybrać jedną z dwóch najpopularniejszych tras.

Trasa czerwona krótsza niedostępna dla wózków czy osób starszych. Trasa niebieska dłuższa , asfaltowa , możliwy dojazd autem .

Pierwsza z nich biegnie za domami , bezpośrednio nad główną ulicą Vela luki. Jest to krótsza trasa , pnie się cały czas pod górę. Jeszcze kilka lat temu była to typowa dla tego rejonu kamienista ścieżka , która wymagała odpowiedniego obuwia i odrobinę kondycji. Obecnie niemal na całej długości jest wybetonowana. Straciła przez to wiele ze swojego uroku ale jest zdecydowanie wygodniejsza i bezpieczniejsza nawet dla mniej wytrawnych piechurów. Udało nam się ją pokonać nawet z dziecięcą spacerówką , no miejscami trzeba było ja nieść. Po wyjściu nad linię dachów trasa prowadzi wśród oliwnych drzew , figowców , szarańczynu strąkowego i niezliczonych krzewów min poziomkowca (chruścina jagoda lub po chorwacku maginja). Oprócz tego wśród skał i suchych murków napotkać można dziki tymianek  , oregano i wiele innych ziół.
Im wyżej tym piękniejsze widoki, nie tylko na leżącą w dole zatokę ale i okoliczne wzgórza , mieniące się odcieniami zieleni.
Po dotarciu na miejsce warto nacieszyć oczy przepiękną panoramą i oczywiście zwiedzić wnętrze jaskini - Vela spila.

Ważne ! Wejście do jaskini jest zamknięte. Krata pozwala obejrzeć wnętrze , natomiast jeśli macie ochotę przyjrzeć jej się bliżej należy być tam w godzinach otwarcia i być przygotowanym na niewielka opłatę. Aktualne godziny otwarcia poniedziałek - sobota 09:00 do 20:00   (stan na czerwiec 2021)

Wrócić można tą samą  lub dłuższą asfaltową drogą.
Ta druga trasa jest dostępna dla aut. Jeśli spacery nie są waszą ulubioną rozrywką , to z centrum miasteczka samochodem dostaniecie się tuż pod jaskinie zaledwie w kilka minut. Jeśli natomiast lubicie spacerować to ta trasa pieszo zajmie wam około godziny. Jest również idealna na wyprawę rowerem. Z centrum miasta , główną ulicą Obala 2 , jedzie się w kierunku domu sanatoryjnego Kalos. Kilkaset metrów dalej , droga skręca w lewo. Dość stromy podjazd prowadzi w górę , następnie skręca w prawo i dalej już łagodnie prowadzi do celu. Osobiści zachęcam raczej do spaceru. Jest cicho , spokojne i niezwykle pięknie.

Widok na Ošjak , sprzed wejścia do jaskini. 

Skały sklepienia jaskini.

Wart się tam wybrać popołudniu aby móc podziwiać zachody słońca

Kamienne zbocza wzgórza Pinski rat. Charakterystyczne suche mury i wypalona słońcem niska roślinność . 

Droga do Vela Spili , widok w dół . Obecnie wybetonowana - niestety.

Widok na Osjak.

Widok na zatokę , w oddali przystań promowa. Zdjęcie z drogi asfaltowej biegnącej do jaskini. 

Widok na miasteczko.

Podsumowując , niezależnie od tego czy interesują Was archeologiczne odkrycia czy wyłącznie piękno natury to warto poświęcić jedno popołudnie i odwiedzić to niebywale piękne miejsce. A potem tylko zejść do miasteczka i przy lampce wina cieszyć się dalej wakacjami.
Jeli macie zacięcie archeologiczne warto odwiedzić jeszcze jedno bardzo ważne stanowisko. Wzgórze Kopila (Brdo Kopila) gdzie od kilku lat prowadzone są wykopaliska. Odkryto tam najstarszą nekropolię na wyspie. Podejrzewa się że mogły być tam groby wysoko urodzonych osób.
Ja w czasie najbliższej wyprawy na pewno tam zajrzę i zdam później relację czy warto.

Szukając konkretnych faktów dotyczących wykopalisk wspomagałam się min : http://www.czkvl.hr/index.php/zbirke/arheoloska , http://www.vecernji.hr/zanimljivosti/nadjen-dalmatinac-star-10000-godina-807749, http://www.ikorculainfo.com/net/2905-vela-spila-se-probija-u-sam-vrh-arheoloske-znanosti-u-svijetu/